Szparagi od zawsze były uwielbiane i poszukiwane. Znali je już starożytni Egipcjanie; 5000 lat temu łodyga trafiła nawet na jeden z ich sarkofagów. Grecy również uprawiali to warzywo w starożytności, a w starożytnym Rzymie szparagi często jedzono na ciepło: doprawione masłem, solą, pieprzem i odrobiną soku z cytryny, łodyga była już wówczas uważana za przysmak. Szparagi to coś więcej niż tylko luksusowe warzywo. Od dawna uważane są za afrodyzjak. Chociaż brakuje na to dowodów naukowych, wiele innych korzyści zdrowotnych jest dobrze udokumentowanych: ta niskokaloryczna łodyga zawiera bogactwo składników odżywczych.
Według ekspertów szparagi to źródło błonnika i potasu
Szparagi zawierają błonnik, którego większość ludzi spożywa zdecydowanie za mało, a także są bogate w potas, który może obniżać ciśnienie krwi. Jednak osoby spożywające duże ilości szparagów mogą odczuwać częstszą potrzebę korzystania z toalety. Warzywo to ma silne działanie moczopędne i pobudza wypróżnienia. Błonnik pokarmowy nie tylko zaspokaja głód, ale także pobudza pracę jelit. Szczególnie pomocny jest jeden rodzaj błonnika: inulina, występująca w dużych ilościach w szparagach. Żołądek nie jest w stanie przetworzyć tego prebiotyku, więc niestrawiony przechodzi do jelit. Tam inulina stanowi pożywkę dla pożytecznych bakterii, wzmacniając florę bakteryjną jelit i potencjalnie zmniejszając ryzyko chorób zapalnych i nowotworów.
Częste oddawanie moczu, oprócz potasu, jest spowodowane przede wszystkim kwasem asparaginowym, który wspomaga pracę nerek i odtruwa organizm. Kwas asparaginowy jest również odpowiedzialny za specyficzny zapach moczu szparagowego: początkowo chroni roślinę przed pasożytami; później nasz organizm przekształca kwas asparaginowy w substancje o nieprzyjemnym zapachu, które wydala z moczem. Te związki zawierające siarkę są tak drobne, że natychmiast unoszą się w powietrzu - i trafiają do naszych nosów. Szczególnie delikatne, młode pędy zawierają dużo kwasu szparagowego. Te wyjątkowo delikatne pędy niezawodnie zapewniają aromat szparagów nawet po spożyciu - chyba że jesteś osobą, która nie wydziela tego zapachu lub nie czuje go.
Szparagi: patyczki pełne kwasu foliowego
Szparagi są dobrym, naturalnym źródłem kwasu foliowego, znanego również jako witamina B9. Dziesięć ugotowanych szparagów dostarcza około 225 mikrogramów, pokrywając tym samym znaczną część dziennego zapotrzebowania. Zapotrzebowanie to wynosi 300 mikrogramów dla nastolatków i dorosłych, podczas gdy kobiety w ciąży i karmiące piersią potrzebują więcej (odpowiednio 550 i 450 mikrogramów). Dlatego powinny one suplementować syntetyczny kwas foliowy. Zmniejsza to ryzyko wad wrodzonych u niemowląt oraz wspomaga ich podział komórkowy i produkcję krwi. Oprócz tego, że są bogate w witaminy K i E - które wzmacniają i chronią nasze komórki -dziesięć ugotowanych szparagów pokrywa sporą część dziennego zapotrzebowania na witaminę C.
Ponadto szparagi są dobrym źródłem rutyny i saponin. Obu substancjom przypisuje się szereg korzyści zdrowotnych: rutyna ma chronić komórki, hamować stany zapalne i obniżać poziom cukru we krwi. Saponiny mogą zwalczać nowotwory i hamować wzrost komórek białaczkowych, hamują namnażanie się grzybów i bakterii - a przy okazji nadają szparagom charakterystyczny gorzki smak. Przynajmniej tak wykazały różne badania laboratoryjne i na zwierzętach. Nie udowodniono jednak jeszcze jednoznacznie, czy wyniki te dotyczą również ludzi i ich zdrowia.
Czy kolor szparagów ma znaczenie dla naszego zdrowia
Nie wszystkie szparagi są sobie równe. Zielone, białe i fioletowe szparagi różnią się wyglądem, smakiem, a nawet wartością odżywczą. Jeszcze około 200 lat temu warzywo to było prawdopodobnie dostępne tylko w kolorze zielonym; białe szparagi pojawiły się dopiero później. Ludzie umieszczali gliniane garnki na delikatnych pędach, aby zapewnić im ciepło i chronić je przed szkodnikami. Brak światła uniemożliwiał wytwarzanie chlorofilu, zielonego barwnika. Dzięki temu szparagi pozostawały białe i delikatne a ich smak był słodszy i łagodniejszy.
Szparagi zmieniają kolor na fioletowy na dwa sposoby: jeśli białe szparagi zostaną wystawione na działanie niewielkiej ilości światła tuż przed zbiorem, powstaje pigment antocyjanowy, który barwi końcówki szparagów na fioletowo. Ponadto istnieją odmiany zielonych szparagów, które są hodowane tak, aby były całkowicie fioletowe i rosły w świetle od samego początku.
Kolorowe szparagi nie tylko smakują bardziej aromatycznie i orzechowo niż te jasne, ale są również zdrowsze: białe szparagi zawierają nieco więcej cukru, natomiast zielone i fioletowe odmiany są bogatsze we flawonoidy, takie jak rutyna. Zawierają również więcej witamin i minerałów. Bez światła słonecznego ich wartości odżywcze pozostają tak samo blade, jak same szparagi.
Czy jedzenie szparagów jest zdrowe
Niemniej jednak wszystkie kolory szparagów zawierają korzystne, zdrowe substancje. Nie oznacza to jednak, że sycący posiłek ze szparagami automatycznie staje się prozdrowotnym lekarstwem. Inne warzywa są zdrowsze i bogatsze w składniki odżywcze niż szparagi. Brokuły, jarmuż i papryka dostarczają więcej witaminy C, a szpinak zawiera więcej potasu, magnezu i kwasu foliowego. Nawet buraki mają więcej kwasu foliowego niż szparagi i zawierają dużo azotanów, które rozszerzają naczynia krwionośne i obniżają wysokie ciśnienie krwi
W przypadku szparagów, przygotowanie jest kluczowe: gotowanie dosłownie wypłukuje wiele witamin, a my wylewamy wiele zdrowych składników odżywczych z pędów szparagów do odpływu wraz z gorącą wodą. Lepiej byłoby ugotować szparagi na parze. W ten sposób witaminy wrażliwe na ciepło, takie jak kwas foliowy i witamina C, są w dużej mierze zachowane. Jednak pędy zawierają najwięcej składników odżywczych, gdy są spożywane na surowo.
Niezależnie od tego, czy dopiero zaczynasz przygodę ze szparagami, czy zawsze byłeś ich wielbicielem, aby zdrowo cieszyć się sezonem szparagowym w nadchodzących tygodniach, najlepiej wybierać zielone szparagi. Nie trzeba ich nawet obierać.
